सोलुखुम्बु । विश्वकै सर्वोच्च शिखर सगरमाथा आरोहणका लागि नयाँ सुरक्षित बाटो आगामी चैत महिनाभित्र सञ्चालनमा आउने भएको छ। सन् १९५३ मा न्यूजील्याण्डका सर एडमण्ड हिलारी र नेपालका तेन्जिङ नोर्गे शेर्पाले पहिलो पटक प्रयोग गरेको नुप्से हिमालतर्फको ऐतिहासिक मार्गलाई पुनःजीवन दिने तयारी भइरहेको पर्यटन विभागले जनाएको छ।
विभागका निर्देशक हिमाल गौतमका अनुसार नुप्से हिमालतर्फको सो मार्ग खुम्बु आइसफल हुँदै जाने हालको बाटोभन्दा धेरै सुरक्षित रहेको छ। करिब २०० मिटर लामो उक्त नयाँ पदमार्गको ८० प्रतिशत निर्माण कार्य पूरा भइसकेको र बाँकी २० प्रतिशत काम वसन्तयाम (फागुन–चैत) भित्र सम्पन्न हुने तयारी भइरहेको उनले बताए।
खुम्बु आइसफलको जोखिम घटाउने विकल्प
हाल सञ्चालनमा रहेको खुम्बु आइसफल मार्ग अत्यन्तै जोखिमपूर्ण मानिन्छ। हिउँ पग्लिने, फाट्ने र पहिरो खस्ने घटनाका कारण हरेक वर्ष आधा दर्जनभन्दा बढी आरोहीले त्यही क्षेत्रमा ज्यान गुमाउने गरेका छन्। नयाँ बाटो नुप्से हिमालको फेदीबाट खुम्बु आइसफललाई छलेर सगरमाथा आरोहणको मार्ग खुल्ने भएकाले जोखिम कम हुने आरोहीहरू बताउँछन्।
सगरमाथा आरोही विजय घिमिरेका अनुसार नयाँ बाटो कम जोखिमयुक्त र सहज हुनेछ। पर्यटन विज्ञ आङ्छिरिङ शेर्पाले भने, “यो मार्गले खुम्बु आइसफलको खतरा घटाउँछ र सगरमाथा आरोहण अझ सुरक्षित र भरपर्दो बन्नेछ।”
इतिहास पुनर्जीवित गर्ने परियोजना
७२ वर्षअघि हिलारी र नोर्गे शेर्पाले यही मार्ग हुँदै पहिलो पटक सगरमाथा शिखरमा पाइला टेकेका थिए। यही ऐतिहासिक बाटोलाई पुनःसञ्चालन गर्न विश्वविख्यात आरोही तथा अनुसन्धानकर्ता काजी शेर्पा, फ्रान्सका आरोही मार्क वटाई र एन्ट्वान एरोले नेतृत्व गरिरहेका छन्।
पर्यटन विभागका निर्देशक गौतमका अनुसार मन्त्रिपरिषद्को निर्णयअनुसार सरकारले काजी शेर्पा र वटाईको टोलीलाई सगरमाथा आधार शिविरदेखि क्याम्प–१ (६१०० मिटर) सम्म मार्ग निर्माणको अनुमति प्रदान गरेको छ। परियोजनामा फ्रान्सका विभिन्न पर्वतारोहण संस्था र निजी दाताहरूको आर्थिक सहयोग जुटाइएको छ।
चार लाख अमेरिकी डलर लागत अनुमान
करिब चार लाख अमेरिकी डलरमा मार्ग निर्माण सम्पन्न हुने अनुमान गरिएको छ। अहिलेसम्म तीन लाख डलर खर्च भइसकेको र बाँकी एक लाख डलरका लागि सहयोग सङ्कलन भइरहेको काजी शेर्पाले बताए। “यो परियोजना केवल आरोहण मार्ग निर्माण होइन, यो नेपालको इतिहास र गौरव पुनर्जीवन गर्ने अभियान हो,” उनले भने।
अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान सगरमाथातर्फ
यो परियोजनाले विश्वका प्रमुख पर्वतारोहण संस्था र डोनरहरूको ध्यान पुनः नेपालतर्फ तानेको छ। यसलाई ‘हिस्टोरिक रुट रिभाइभल’ (ऐतिहासिक मार्ग पुनर्जीवन) का रूपमा हेरिएको छ। पर्यावरणीय सन्तुलन र स्थानीय सहभागितामा आधारित यो योजना नेपालका लागि नयाँ पर्यटन मीलका पत्थर ठहरिने अपेक्षा गरिएको छ।
पर्यटन र रोजगारीमा नयाँ सम्भावना
नयाँ बाटो सञ्चालनमा आएपछि सगरमाथा आरोहणका लागि आउने आरोहीहरूको सङ्ख्या उल्लेखनीय रूपमा बढ्ने अनुमान गरिएको छ। स्थानीय पर्यटन व्यवसायी दावा शेर्पाले भने, “यो बाटो खुल्दा नेपालका गाइड, पोर्टर र व्यवसायी सबैको रोजगारी बढ्नेछ, र सगरमाथा फेरि विश्व पर्वतारोहणको केन्द्र बन्नेछ।”
इतिहास र गौरवको पुनर्जन्म
सगरमाथा आरोही तेम्बा छिरी शेर्पाले भने, “हिलारी र तेन्जिङले हिँडेको बाटो पुनःखुल्दैछ, जसले नेपालको गौरवलाई पुनर्जीवित गर्छ।”
सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्जका पूर्वप्रमुख भूमिराज उपाध्यायले भने, “यो केबल पर्वतारोहण मार्ग होइन, यो नेपाल र विश्वबीचको ऐतिहासिक सम्बन्धको पुनर्जन्म हो।”
👉 संक्षेपमा
- नयाँ मार्ग नुप्से हिमालतर्फबाट
- करिब ८०% काम पूरा, बाँकी चैतभित्र सम्पन्न हुने
- लागत अनुमान: ४ लाख अमेरिकी डलर
- नेतृत्व: काजी शेर्पा र मार्क वटाई
- उद्देश्य: खुम्बु आइसफलको जोखिम घटाउने, सगरमाथा आरोहण सुरक्षित बनाउने
- सहयोग: फ्रान्सेली दाताहरू र पर्यटन विभाग
- सम्भावित प्रभाव: सुरक्षित आरोहण, बढ्दो पर्यटन, रोजगारी र राष्ट्रिय गौरवको पुनर्जीवन
